تقرير بحث السيد الخميني للاردبيلى
535
تقريرات فلسفه امام خمينى ( شرح منظومه ) ( فارسى )
بيان آراء مختلف در چگونگى حدوث اجسام احتمالات چهارگانه در حدوث اجسام در حدوث و قدم جسم چهار احتمال است : زيرا جسم يا قديم الذات و الصفات است و مراد از صفات ، صفات ذاتيه و غير ذاتيه است . يا محدث الذات و الصفات است . و يا قديم الذات و محدث الصفات است . و يا قديم الصفات و محدث الذات است . و ليكن احتمال اخير از صاحب معرفتى روايت نشده ، بلكه صرف احتمال عقلى است كه در بادى نظر داده مىشود و گرنه غير معقول مىباشد . رأى موحدين در مسأله به قول دوم ، يعنى محدث الذات و الصفات بودن اجسام ، مسلمانان و يهود و نصارى و مجوس قائل مىباشند و آن مذهب فحل و رأى جزل است . بنا بر اين : اجسام از حيث ذات و صفت و صورت و هيولى حادث مىباشند ؛ چرا كه اجسام از حيث جوهر متجدد مىباشند تا چه رسد به تجدد عرضى . و الحاصل : تمام مسلمين و اهل ملل به قول دوم قائلند ، ليكن حكماى متأخر از راه حركت جوهريه به آن قائل مىباشند ، ولى علماى متقدم و عوام بدون توجه به حركت